Edytor tekstu Atto w Moodle 4.5

Atto to wizualny edytor tekstu typu WYSIWYG, umożliwiający tworzenie i formatowanie treści bez znajomości języka HTML. Jego interfejs przypomina prosty edytor tekstu, dlatego może być wykorzystywany zarówno przez prowadzących, jak i uczestników kursów.

W Moodle 4.5 edytor Atto jest nadal dostępny, ale nie jest już edytorem domyślnym. Od Moodle 4.4 domyślnym rozwiązaniem jest TinyMCE. Administrator może jednak włączyć kilka edytorów i pozwolić użytkownikom wybrać preferowany edytor w ustawieniach profilu. [docs.moodle.org]

1. Zastosowanie edytora

Atto pojawia się w wielu miejscach platformy, między innymi podczas:

• tworzenia opisów tematów i sekcji kursu;
• przygotowywania zasobów typu Strona, Etykieta lub Książka;
• redagowania opisów zadań, testów i innych aktywności;
• tworzenia pytań testowych;
• pisania postów na forum;
• udzielania odpowiedzi i informacji zwrotnej;
• edytowania zawartości bloków.

2. Pasek narzędzi

Pasek narzędzi Atto składa się z przycisków pogrupowanych według funkcji. Część przycisków może zostać ukryta pod opcją rozwinięcia paska. Administrator może zmienić układ narzędzi, dodać przyciski pochodzące z wtyczek albo usunąć funkcje, które nie są potrzebne. [docs.moodle.org]

Podstawowe formatowanie

Edytor umożliwia:

• stosowanie pogrubienia i kursywy;
• wybieranie stylów akapitów i nagłówków;
• tworzenie list punktowanych i numerowanych;
• zwiększanie i zmniejszanie wcięć;
• wyrównywanie tekstu;
• cofanie i ponawianie zmian;
• usuwanie zbędnego formatowania;
• wprowadzanie indeksu górnego i dolnego.

Nie należy formatować nagłówków tylko przez pogrubienie lub powiększenie tekstu. Właściwe style nagłówków poprawiają strukturę dokumentu i ułatwiają korzystanie z niego osobom używającym czytników ekranu.

Linki

Atto pozwala:

• tworzyć odnośniki do stron internetowych;
• dodawać linki do plików i zasobów kursu;
• edytować istniejące linki;
• usuwać odnośniki;
• opcjonalnie wyłączać automatyczne tworzenie linków.

Nazwy linków powinny opisywać ich przeznaczenie, np. „Pobierz instrukcję ćwiczenia”, zamiast „Kliknij tutaj”.

Obrazy

Użytkownik może:

• przesłać obraz z komputera;
• przeciągnąć obraz do pola edycji;
• wkleić obraz ze schowka;
• określić jego rozmiar;
• ustawić wyrównanie;
• dodać opis alternatywny.

Atto obsługuje kopiowanie i wklejanie oraz przeciąganie obrazów bezpośrednio do edytora. [docs.moodle.org]

Obrazy informacyjne powinny mieć krótki i rzeczowy opis alternatywny. Obraz czysto dekoracyjny należy odpowiednio oznaczyć, aby czytnik ekranu go pomijał.

Multimedia

Za pomocą edytora można:

• wstawiać pliki audio i wideo;
• osadzać multimedia w treści;
• korzystać z materiałów znajdujących się w repozytoriach Moodle;
• nagrywać krótkie materiały audio i wideo, jeżeli funkcja została włączona przez administratora.

Dostępność poszczególnych opcji zależy od konfiguracji filtrów multimedialnych, uprawnień użytkownika oraz aktywnych wtyczek.

Tabele

Edytor tabel umożliwia:

• określenie liczby wierszy i kolumn;
• dodawanie oraz usuwanie komórek;
• scalanie komórek;
• określanie nagłówków;
• zmianę właściwości tabeli.

Tabele powinny być wykorzystywane do przedstawiania danych, a nie do projektowania układu strony. Zbyt skomplikowane tabele mogą być trudne do obsługi na urządzeniach mobilnych i przez technologie asystujące.

Równania matematyczne

Atto ma wbudowany edytor równań. Pozwala on wybierać symbole matematyczne i tworzyć wzory bez ręcznego wpisywania całej składni. Działanie tej funkcji zależy od konfiguracji filtrów notacji matematycznej w Moodle. [docs.moodle.org]

Znaki specjalne i emoji

Pasek narzędzi może zawierać funkcje służące do:

• wstawiania znaków specjalnych;
• dodawania emotikonów;
• wybierania emoji;
• ustawiania kierunku tekstu od prawej do lewej.

Niektóre z tych funkcji wymagają włączenia dodatkowej wtyczki przez administratora. [docs.moodle.org]

3. Automatyczne zapisywanie

Atto okresowo zapisuje wersję roboczą redagowanej treści. Funkcja ogranicza ryzyko utraty tekstu po przypadkowym zamknięciu karty, wygaśnięciu sesji albo chwilowym problemie z połączeniem.

Automatyczny zapis nie zastępuje jednak przycisku Zapisz zmiany. Przed opuszczeniem formularza należy zapisać całą aktywność lub zasób. Administrator może określić częstotliwość automatycznego zapisu. [docs.moodle.org]

4. Zarządzanie osadzonymi plikami

Treść utworzona w Atto może zawierać obrazy, nagrania i inne pliki. Funkcja zarządzania osadzonymi plikami umożliwia sprawdzenie materiałów powiązanych z aktualną treścią.

Jest to przydatne podczas:

• wyszukiwania nieużywanych plików;
• kontroli rozmiaru treści;
• rozwiązywania problemów z brakującymi obrazami;
• porządkowania skopiowanej zawartości.

5. Dostępność cyfrowa

Jedną z ważniejszych cech Atto jest nacisk na dostępność. Czytnik ekranu może informować użytkownika o wejściu do edytora oraz o zastosowaniu lub usunięciu określonego stylu. Przyciski kontroli dostępności i pomocy dla czytnika ekranu znajdują się w pierwszym wierszu paska narzędzi. [docs.moodle.org]

Kontrola dostępności

Wbudowane narzędzie może pomóc wykryć między innymi:

• obraz bez opisu alternatywnego;
• niewłaściwą strukturę nagłówków;
• tabelę bez odpowiednich nagłówków;
• problemy z czytelnością treści;
• użycie formatowania utrudniającego odbiór materiału.

Automatyczna kontrola nie wykrywa wszystkich problemów. Materiał należy również sprawdzić ręcznie.

Pomoc dla czytnika ekranu

Funkcja ta przedstawia dodatkowe informacje o strukturze treści, np.:

• nagłówkach;
• linkach;
• obrazach;
• tabelach;
• elementach formatowania.

6. Skróty klawiaturowe

Atto obsługuje typowe skróty, takie jak:

• Ctrl+B – pogrubienie;
• Ctrl+I – kursywa;
• Ctrl+Z – cofnięcie;
• Ctrl+Y – ponowienie;
• Ctrl+K – utworzenie linku.

Na komputerach Apple część skrótów wykorzystuje klawisz Command zamiast Ctrl. Dostępność konkretnych kombinacji może zależeć od systemu operacyjnego i przeglądarki.

7. Edycja kodu HTML

Użytkownik z odpowiednimi uprawnieniami może przełączyć się do widoku kodu HTML. Opcja ta pozwala:

• sprawdzić strukturę treści;
• usunąć niepotrzebne formatowanie;
• poprawić właściwości tabel;
• diagnozować problemy z układem;
• wprowadzać dozwolone znaczniki HTML.

Ze względów bezpieczeństwa Moodle może usuwać niedozwolone znaczniki, skrypty oraz niebezpieczne atrybuty. Nie należy próbować omijać tego mechanizmu, ponieważ chroni on serwis przed atakami, takimi jak wstrzykiwanie skryptów.

8. Konfiguracja w Moodle 4.5

Administrator może zarządzać edytorami w lokalizacji:

Administracja serwisu → Wtyczki → Edytory tekstu → Zarządzaj edytorami

W tym miejscu można:

• włączyć lub wyłączyć Atto;
• ustalić kolejność edytorów;
• określić edytor domyślny;
• przejść do ustawień poszczególnych wtyczek.

Konfiguracja paska Atto znajduje się w obszarze:

Administracja serwisu → Wtyczki → Edytory tekstu → Edytor HTML Atto → Ustawienia paska narzędzi. [docs.moodle.org], [docs.moodle.org]

Jeżeli aktywny jest więcej niż jeden edytor, użytkownik może wybrać własny w:

Menu użytkownika → Preferencje → Preferencje edytora. [docs.moodle.org]

9. Popularne rozszerzenia

Możliwości Atto można rozbudować za pomocą wtyczek, na przykład:

• selektora emoji;
• dodatkowych emotikonów;
• wyłączenia automatycznego tworzenia linków;
• obsługi tekstu od prawej do lewej;
• podglądu sformatowanej treści;
• importowania tekstu;
• narzędzi chemicznych;
• niestandardowych stylów CSS;
• edytora pytań typu Cloze;
• odnośników otwieranych w aplikacji mobilnej.

Wtyczka Atto Styles umożliwia administratorowi udostępnienie użytkownikom własnych klas CSS. Wymaga ona zdefiniowania stylów w motywie oraz dodania odpowiedniego przycisku do paska narzędzi. [docs.moodle.org]

Ważna uwaga o zgodności

Nie wszystkie starsze dodatki do Atto są zgodne z Moodle 4.5. Przykładowo dokumentacja dodatku Cloze editor for Atto wskazuje obsługę wersji od Moodle 2.7 do 4.2, dlatego nie należy zakładać jego zgodności z wersją 4.5 bez przeprowadzenia testów. [docs.moodle.org]

Przed instalacją dodatku administrator powinien sprawdzić:

• deklarowaną zgodność z Moodle 4.5;
• datę ostatniej aktualizacji;
• zgłoszone błędy i luki bezpieczeństwa;
• aktywność opiekuna wtyczki;
• zgodność z używanym motywem;
• wpływ na kopie zapasowe i aktualizacje;
• działanie w środowisku testowym.

10. Dobre praktyki

1. Stosuj style nagłówków zamiast ręcznego powiększania tekstu.
2. Zachowuj logiczną hierarchię nagłówków.
3. Dodawaj tekst alternatywny do obrazów informacyjnych.
4. Używaj opisowych nazw linków.
5. Nie przekazuj informacji wyłącznie kolorem.
6. Nie używaj tabel do budowania układu strony.
7. Przed wklejeniem treści z Worda usuń zbędne formatowanie.
8. Kompresuj obrazy i multimedia przed przesłaniem.
9. Sprawdzaj utworzoną treść na urządzeniu mobilnym.
10. Uruchamiaj kontrolę dostępności przed publikacją.
11. Nie wklejaj skryptów ani kodu z niezaufanych źródeł.
12. Pamiętaj, że zapis wersji roboczej nie zastępuje zapisania formularza.

11. Typowe problemy i rozwiązania

Problem	Możliwa przyczyna i rozwiązanie
Edytor Atto nie jest widoczny	Sprawdź, czy został włączony przez administratora i wybrany w preferencjach użytkownika.
Brakuje przycisku	Administrator mógł usunąć go z konfiguracji paska albo wymagana wtyczka jest wyłączona.
Formatowanie po wklejeniu wygląda niepoprawnie	Wklej tekst bez formatowania i sformatuj go ponownie w edytorze.
Obraz nie jest przesyłany	Sprawdź limit wielkości pliku, jego format oraz uprawnienia użytkownika.
Kod HTML znika po zapisaniu	Moodle prawdopodobnie usunął niedozwolony lub potencjalnie niebezpieczny kod.
Nie działa automatyczny zapis	Sprawdź połączenie z internetem, ważność sesji i konfigurację automatycznego zapisu.
Wtyczka nie działa po aktualizacji	Zweryfikuj zgodność dodatku z Moodle 4.5 i przetestuj go poza środowiskiem produkcyjnym.
Treść źle wygląda na telefonie	Usuń stałe szerokości tabel i obrazów oraz sprawdź responsywność użytego motywu.

12. Porównanie Atto i TinyMCE

Kryterium	Atto	TinyMCE
Status w Moodle 4.5	Dostępny, ale niedomyślny	Edytor domyślny
Interfejs	Prosty i zwarty	Bardziej rozbudowany
Dostępność	Wbudowana kontrola i pomoc dla czytnika ekranu	Rozbudowane mechanizmy dostępności
Rozszerzenia	Wiele dodatków, ale część może być przestarzała	Aktywnie rozwijany ekosystem
Automatyczny zapis	Dostępny	Dostępny
Zastosowanie	Prosta i kontrolowana edycja treści	Zaawansowane tworzenie treści i multimedia
Rekomendacja	Utrzymanie zgodności ze starszymi kursami i procedurami	Preferowany wybór dla nowych wdrożeń Moodle 4.5

Podsumowanie

Atto jest prostym, dostępnym i dobrze zintegrowanym z Moodle edytorem tekstu. Oferuje formatowanie, obrazy, multimedia, tabele, równania, automatyczny zapis oraz narzędzia dostępności. W Moodle 4.5 pozostaje rozwiązaniem obsługiwanym, ale edytorem domyślnym jest TinyMCE. Przy dalszym korzystaniu z Atto szczególnie ważne jest sprawdzanie zgodności dodatkowych wtyczek z Moodle 4.5 oraz testowanie ich przed wdrożeniem w serwisie produkcyjnym. [docs.moodle.org]